Purusha Suktam – పురుష సూక్తం
ఓం తచ్ఛ॒o యోరావృ॑ణీమహే | గా॒తుం య॒జ్ఞాయ॑ |
గా॒తుం య॒జ్ఞప॑తయే | దైవీ”: స్వ॒స్తిర॑స్తు నః |
స్వ॒స్తిర్మాను॑షేభ్యః | ఊ॒ర్ధ్వం జి॑గాతు భేష॒జమ్ |
శన్నో॑ అస్తు ద్వి॒పదే” | శం చతు॑ష్పదే ||
ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః ||
ఓం స॒హస్ర॑శీర్షా॒
పురు॑షః | స॒హ॒స్రా॒క్షః
స॒హస్ర॑పాత్ |
స భూమి॑o వి॒శ్వతో॑ వృ॒త్వా | అత్య॑తిష్ఠద్దశాంగు॒లం |
పురు॑ష ఏ॒వేదగ్ం సర్వం | యద్భూ॒తం యచ్చ॒ భవ్యం |
ఉ॒తామృ॑త॒త్వస్యేశా॑నః | య॒దన్నే॑నాతి॒రోహ॑తి |
ఏ॒తావా॑నస్య మహి॒మా |
అతో॒ జ్యాయాగ్॑శ్చ॒
పూరు॑షః || 1 ||
పాదో”ఽస్య॒ విశ్వా॑ భూ॒తాని॑ | త్రి॒పాద॑స్యా॒మృత॑o
ది॒వి |
త్రి॒పాదూ॒ర్ధ్వ
ఉదై॒త్పురు॑షః |
పాదో”ఽస్యే॒హాఽఽభ॑వా॒త్పునః॑ |
తతో॒ విష్వ॒ఙ్వ్య॑క్రామత్
|
సా॒శ॒నా॒న॒శ॒నే అ॒భి | తస్మా”ద్వి॒రాడ॑జాయత |
వి॒రాజో॒ అధి॒ పూరు॑షః | స జా॒తో అత్య॑రిచ్యత |
ప॒శ్చాద్భూమి॒మథో॑ పు॒రః || 2
||
యత్పురు॑షేణ హ॒విషా” | దే॒వా య॒జ్ఞమత॑న్వత |
వసంతో అ॑స్యాసీ॒దాజ్యం” | గ్రీ॒ష్మ ఇ॒ధ్మశ్శ॒రద్ధ॒విః |
స॒ప్తాస్యా॑సన్పరి॒ధయః॑ | త్రిః స॒ప్త స॒మిధః॑ కృ॒తాః |
దే॒వా యద్య॒జ్ఞం
త॑న్వా॒నాః |
అబ॑ధ్న॒న్పురు॑షం ప॒శుమ్ |
తం య॒జ్ఞం బ॒ర్హిషి॒
ప్రౌక్షన్॑ |
పురు॑షం జా॒తమ॑గ్ర॒తః || 3
||
తేన॑ దే॒వా అయ॑జంత | సా॒ధ్యా ఋష॑యశ్చ॒ యే |
తస్మా”ద్య॒జ్ఞాత్స॑ర్వ॒హుతః॑ | సంభృ॑తం పృషదా॒జ్యమ్ |
ప॒శూగ్స్తాగ్శ్చ॑క్రే
వాయ॒వ్యాన్॑ | ఆ॒ర॒ణ్యాన్గ్రా॒మ్యాశ్చ॒
యే |
తస్మా”ద్య॒జ్ఞాత్స॑ర్వ॒హుతః॑ | ఋచః॒ సామా॑ని జజ్ఞిరే |
ఛందాగ్॑oసి జజ్ఞిరే॒ తస్మా”త్ | యజు॒స్తస్మా॑దజాయత
|| 4 ||
తస్మా॒దశ్వా॑ అజాయంత | యే కే చో॑భ॒యాద॑తః |
గావో॑ హ జజ్ఞిరే॒ తస్మా”త్ | తస్మా”జ్జా॒తా అ॑జా॒వయః॑ |
యత్పురు॑ష॒o వ్య॑దధుః | క॒తి॒ధా వ్య॑కల్పయన్ |
ముఖ॒o కిమ॑స్య॒ కౌ బా॒హూ | కావూ॒రూ పాదా॑వుచ్యేతే |
బ్రా॒హ్మ॒ణో”ఽస్య॒ ముఖ॑మాసీత్ | బా॒హూ రా॑జ॒న్యః॑ కృ॒తః ||
5 ||
ఊ॒రూ తద॑స్య॒ యద్వైశ్యః॑ | ప॒ద్భ్యాగ్ం శూ॒ద్రో అ॑జాయత |
చంద్రమా॒ మన॑సో జా॒తః | చక్షోః॒ సూర్యో॑ అజాయత |
ముఖా॒దింద్ర॑శ్చా॒గ్నిశ్చ॑
| ప్రా॒ణాద్వా॒యుర॑జాయత |
నాభ్యా॑ ఆసీదంతరి॑క్షమ్ | శీ॒ర్ష్ణో ద్యౌః సమ॑వర్తత |
ప॒ద్భ్యాం భూమి॒ర్దిశః॒
శ్రోత్రా”త్ |
తథా॑ లో॒కాగ్ం అ॑కల్పయన్ || 6
||
వేదా॒హమే॒తం పురు॑షం
మ॒హాంతం᳚ |
ఆ॒ది॒త్యవ॑ర్ణం॒
తమ॑స॒స్తు పా॒రే |
సర్వా॑ణి రూ॒పాణి॑
వి॒చిత్య॒ ధీరః॑ |
నామా॑ని
కృ॒త్వాఽభి॒వద॒న్॒ యదాఽస్తే” |
ధా॒తా
పు॒రస్తా॒ద్యము॑దాజ॒హార॑ |
శ॒క్రః
ప్రవి॒ద్వాన్ప్ర॒దిశ॒శ్చత॑స్రః |
తమే॒వం వి॒ద్వాన॒మృత॑ ఇ॒హ
భ॑వతి |
నాన్యః పన్థా॒ అయ॑నాయ
విద్యతే |
య॒జ్ఞేన॑ య॒జ్ఞమ॑యజంత
దే॒వాః |
తాని॒ ధర్మా॑ణి
ప్రథ॒మాన్యా॑సన్ |
తే హ॒ నాక॑o మహి॒మానః॑ సచంతే |
యత్ర॒ పూర్వే॑ సా॒ధ్యాః
సంతి దే॒వాః || 7 ||
అ॒ద్భ్యః సంభూ॑తః
పృథి॒వ్యై రసా”చ్చ |
వి॒శ్వక॑ర్మణః॒
సమ॑వర్త॒తాధి॑ |
తస్య॒ త్వష్టా॑
వి॒దధ॑ద్రూ॒పమే॑తి |
తత్పురు॑షస్య॒
విశ్వ॒మాజా॑న॒మగ్రే” |
వేదా॒హమే॒తం పురు॑షం
మ॒హాంతం |
ఆ॒ది॒త్యవ॑ర్ణం॒ తమ॑సః॒
పర॑స్తాత్ |
తమే॒వం వి॒ద్వాన॒మృత॑ ఇ॒హ
భ॑వతి |
నాన్యః పంథా
విద్య॒తేయ॑ఽనాయ |
ప్ర॒జాప॑తిశ్చరతి॒ గర్భే॑
అం॒తః |
అ॒జాయ॑మానో బహు॒ధా
విజా॑యతే || 8 ||
తస్య॒ ధీరాః॒ పరి॑జానంతి
యోనిం ” |
మరీ॑చీనాం ప॒దమి॑చ్ఛంతి
వే॒ధసః॑ |
యో దే॒వేభ్య॒ ఆత॑పతి |
యో దే॒వానాం పు॒రోహి॑తః |
పూర్వో॒ యో దే॒వేభ్యో॑
జా॒తః |
నమో॑ రు॒చాయ॒ బ్రాహ్మ॑యే |
రుచ॑o బ్రా॒హ్మం జ॒నయం॑తః |
దే॒వా అగ్రే॒ తద॑బ్రువన్ |
యస్త్వై॒వం బ్రాహ్మ॒ణో
వి॒ద్యాత్ |
తస్య॑ దే॒వా అస॒న్ వశే” || 9 ||
హ్రీశ్చ॑ తే ల॒క్ష్మీశ్చ॒
పత్న్యౌ” |
అ॒హో॒రా॒త్రే పా॒ర్శ్వే | నక్ష॑త్రాణి రూ॒పం |
అ॒శ్వినౌ॒ వ్యాత్తం᳚ | ఇ॒ష్టం మ॑నిషాణ |
అ॒ముం మ॑నిషాణ | సర్వ॑o మనిషాణ
||
10 ||
ఓం తచ్ఛ॒o యోరావృ॑ణీమహే | గా॒తుం
య॒జ్ఞాయ॑ |
గా॒తుం య॒జ్ఞప॑తయే | దైవీ”స్వ॒స్తిర॑స్తు
నః |
స్వ॒స్తిర్మాను॑షేభ్యః | ఊ॒ర్ధ్వం జి॑గాతు భేష॒జమ్ |
శం నో అస్తు ద్వి॒పదే” | శం చతు॑ష్పదే ||
ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః ||